منو
چنانچه در خلاصه معناشناسی 1 بیان شد، درسنامه معناشناسی و قرآن (یا به اختصار معناشناسی) در دو جلد تهیه و تنظیم گردیده است. معناشناسی جزو دانش‌های مهم در عصر حاضر است. دسته‌ای از دانش‌ها در عصر حاضر «دانش‌های روشی» هستند؛ بدین معنا که با روش متعلق به زمینه کاری خود سر و کار دارند و در حیطه مطالعاتی خود روش یا روش‌هایی را ارائه می‌دهند. معناشناسی هم جز دانش‌های روشی بوده، روش‌های تعیین و تحلیل معنای زبانی را ارائه می‌دهد. اهمیت این دانش برای مطالعات قرآنی از این جهت بوده که روش‌های خاصی را برای تعیین معانی آیات قرآن در اختیار پژوهشگر قرار می‌دهد.
وجود جریان‌ها و مکاتب مختلف در معناشناسی موجب گردیده که پژوهشگران هم در معناشناسی قرآن از نظر معناشناختی به جریان‌ها و مکاتب گوناگونی تقسیم شوند؛ برخی از آنها به معناشناسی تاریخی و برخی دیگر به معناشناسی ساخت‌گرا و برخی هم به معناشناسی شناختی و غیره تعلق خاطر دارند. در نتیجه، گرایش‌ها و تحلیل‌های گوناگونی در معناشناسی قرآن پیدا شده است.
در جلد اول با برخی از مباحث مهم معناشناسی؛ از قبیل روابط معنایی (در سطح واژگان و سطح جملات)، مؤلفه‌های معنایی، ابهام و انگیزش معنایی، شاخص‌ها، سیاق و اقسام آن، قرائن و راه‌های ابهام‌زدایی، و غیره سخن گفتیم. در این جلد نیز به بیان برخی از جریان‌ها؛ مانند معناشناسی تاریخی، و معناشناسی شناختی، و برخی از مباحث مهم در معناشناسی نوین؛ از قبیل میدان‌های معنایی و استعاره‌های مفهومی و غیره خواهیم پرداخت. این مباحث جزو مباحث مناقشه‌برانگیز در معناشناسی جدید هستند و کاربردهای فراوانی در زمینه مطالعات قرآنی پیدا کرده‌اند.
نگارنده تلاش کرده تا در این جلد اصول معناشناختی را برای تفسیر قرآن با توّجه به جریان‌های معناشناسی به دست آورد. مباحث معناشناسی قرآن نسبت به مباحث تفسیری بنیادی‌تر است؛ چرا که این مباحث در خود تفسیر تأثیر می‌گذارد. معناشناسی بخشی مهمّ از مبانی تفسیر را بررسی می‌کند و می‌تواند با طرح مبانی جدیدی در خود تفسیر هم تحوّل ایجاد کند. بحث مفهوم‌سازی و توجه به نقش آن در تعابیر قرآن مورد بحث قرار گرفته که توجه به آن می‌تواند نگاه مخاطب را به معناشناسی قرآن تغییر دهد و دری تازه به سوی معناشناسی این کتاب آسمانی باز کند. بی‌تردید، هنوز از این جهت در آغاز راهیم و کارهای بسیاری در این زمینه باید صورت گیرد.
روشن است که سطح مخاطبان در کلاس‌های مختلف یکسان نیست و استاد محترم باید با توجه به سطح مخاطبان خود در کلاس‌ها مباحث مهم را گزینش کند و آنها را بسط دهد. مطالب درسنامه به گونه‌ای تهیه شده که در مواردی مشارکت دانشجویان را می‌طلبد. این مباحث که معمولا درون کادرهایی در درس‌ها افزوده شده صورت کلیدی داشته و می‌تواند به فهم و مهارت دانشجویان در این زمینه بیفزاید. امید است که اساتید و دانشجویان محترم نگارنده را نیز از ضعف‌ها و کاستی‌های اثر آگاه سازند.
جلد دوم کتاب معناشناسی شامل دوازده درسنامه به شرح ذیل است:
درس ۱: چیستی معنا
درس ۲: میدان معنایی
درس ۳: معناشناسی ایزوتسو
درس ۴: معناشناسی تاریخی ـ تطبیقی
درس ۵: معناشناسی تاریخی ـ تطبیقی قرآن
درس ۶: معنا و مفهوم‌سازی
درس ۷: طرح‌واره‌های تصویری
درس ۸: مجاز
درس ۹: استعاره مفهومی
درس ۱۰: اقسام استعاره‌های مفهومی
درس ۱۱: شخصیت‌بخشی
درس ۱۲: اصول گرایس (لوازم محاوره‌ای)
همانند جلدو نخست در هر درس، نگارنده نکات کلیدی را به طور مشخص کادربندی کرده و در پایان درس ضمن ارائه تمرین، پرسش‌هایی نیز مطرح گردیده تا مخاطبان به طور کامل با مفاهیم و موضوعات آشنا گردند.